MONUMENT NA 54 JAAR OPNIEUW ONTHULD
Het 'hart' is terug in Heijningen
HEIJNINGEN - Op de koude zondagmiddag 1 februari 2009 is het Watersnoodmonument officieel teruggegeven aan de nabestaanden van de Watersnoodramp in de gemeente Moerdijk en de inwoners van Heijningen. De maanden daarvoor is het beeld in Utrecht schoongemaakt en onderging het kleine reparaties. Vervolgens is het in Duitsland geïmpregneerd met een acrylaat.
Voordat het monument opnieuw werd onthuld, vond in het Pestalozzihuis een korte bijeenkomst plaats. Voorzitter Johan Nuiten van de Stichting Herdenking Watersnoodramp 1953 gemeente Moerdijk schetste in zijn openingswoord de weg die was bewandeld om te komen tot een volledig herstel van het monument. "Het was of het hart uit het dorp was gehaald", zo typeerde Nuiten de gevoelens van de inwoners van Heijningen.
Burgemeester Wim Denie noemde het een bijzondere dag, omdat dit keer niet alleen de herdenking van de slachtoffers centraal stond, maar ook het herdenkingsmonument. "Het moet voor de Heijningers een rustig gevoel zijn dat het monument weer thuis is."
Heijninger Chiem de Vos droeg een gedicht voor waarin hij zijn gevoelens over het monument op papier had gezet.
Nadat Drumfanfare Showband Heijningen het stuk The First of February 1953 ten gehore had gebracht, werd de bijeenkomst buiten het Pestalozzihuis voortgezet. Mevrouw Meeke ter Haar las de toespraak voor, die haar vader als toenmalig burgemeester van Fijnaart en Heijningen had gehouden bij de onthulling van het monument op 1 februari 1955. Op de dag af 54 jaar later mocht zijn dochter samen met Cees Etienne, de zoon van de kunstenaar die het beeld heeft gemaakt, het monument onthullen.
Alle aanwezigen kregen vervolgens de mogelijkheid bloemen bij het monument neer te leggen en het gerestaureerde en geconserveerde beeld te bekijken.
In het Pestalozzihuis kreeg iedereen koffie of thee aangeboden. Tevens kon het boek ‘Watersnoodmonument in Heijningen 1955-2009, van conservering tot onthulling’ aangeschaft worden. In dit document beschrijven Johan en Anneke van Doorn de geschiedenis van het monument, dat voorgoed weer thuis is in Heijningen.
BEELD WORDT OP ZONDAG 1 FEBRUARI ONTHULD
Heijningen krijgt zijn monument terug
HEIJNINGEN – Op 27 augustus vorig jaar nam de Heijningse gemeenschap tijdelijk afscheid van het Watersnoodmonument. Het beeld was in de afgelopen 54 jaar door de weersomstandigheden sterk aangetast en zou zonder maatregelen op den duur verdwijnen. De afgelopen maanden is het beeld in Utrecht schoongemaakt en heeft het kleine reparaties ondergaan. In Duitsland is het geïmpregneerd met een acrylaat. Eind deze maand keert het vernieuwde beeld terug naar zijn sokkel aan de Hoge Heijningsedijk in Heijningen, waar het op zondag 1 februari wordt onthuld.
Het monument is in 1954 gemaakt uit één stuk Euville, een Franse kalksteen, door beeldhouwer Henk Etiënne en op 1 februari 1955 onthuld. In de afgelopen 54 jaar is het beeld door de weersinvloeden steeds verder aangetast. De tand des tijds had de oorspronkelijke hoekigheid van het beeld enigszins afgerond. Tevens waren enkele kleine delen verdwenen.
Stichting Herdenking Watersnoodramp 1953 Gemeente Moerdijk heeft het initiatief genomen om het monument te laten restaureren en conserveren. Dit heeft in opdracht en voor rekening van de gemeente Moerdijk plaatsgevonden in nauwe samenwerking met de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM) en Restauratiearchitectuur BBM bv. De kosten bedragen circa 50.000 euro.
Op 27 augustus 2008 is het beeld van zijn sokkel gezaagd en naar Steenhouwerij Maarssen in Utrecht getransporteerd. Na te zijn schoongemaakt, heeft het monument enkele kleine reparaties ondergaan, onder andere aan de neus en het rechteroor van de vrouw.
Vervolgens is het beeld op transport gesteld naar Schesslitz, in het zuidoosten van Duitsland. Bij Jbach Steinkonservierung heeft het vanaf 21 september twee maanden lang in de droogkamer gelegen. In deze ruimte werd de temperatuur geleidelijk verhoogd tot 70 graden Celsius en vervolgens weer langzaam verlaagd. Tijdens het droogproces is 28 liter water uit het beeld gekomen. Zelfs voor het conserveringsbedrijf is dit een gigantisch aantal.
Het beeld moest volledig droog zijn voordat het geïmpregneerd kon worden met acrylaat. Het heeft een maand geduurd voordat de laatste procent vocht uit het monument was gehaald.
Het kurkdroge beeld is vervolgens ingesmeerd met een soort kunsthars om te voorkomen dat het een plastic uiterlijk zou krijgen. Aansluitend is het in een grote bak gevuld met acrylaat gelegd, dat in een drukvat is gereden. In de autoclaaf is het monument wisselend onder hoge druk geïmpregneerd en vacuüm getrokken, net zolang totdat alles in het beeld gevuld was met acrylaat.
Johan en Anneke van Doorn van Stichting Herdenking Watersnoodramp 1953 Gemeente Moerdijk zijn halverwege december naar Duitsland afgereisd om het resultaat te bekijken. “Het moment dat we arriveerden, was heel bijzonder”, vertelt Johan van Doorn. “Het bedrijf is gelegen op een heuvel. Wij kwamen aangereden in de sneeuw en zagen ineens door het raam van de fabriekshal de kop van het monument. Dat was heel vreemd. M’n hele leven heb ik het beeld aan de Hoge Heijningsedijk zien staan. En daar hoort het ook, aan de dijk.”
Eind deze maand keert het monument terug naar zijn plaats in Heijningen. Op zondag 1 februari, de dag waarop 56 jaar geleden de ramp plaatsvond, wordt het herstelde monument teruggeven aan de nabestaanden van de slachtoffers en de bevolking van Heijningen.
De korte plechtigheid begint om 14.00 uur en vindt plaats in het Pestalozzihuis. Tijdens de ceremonie wordt het woord gevoerd door burgemeester Wim Denie en stichtingsvoorzitter Johan Nuiten. Tevens wordt een gedicht voorgedragen en speelt Drumfanfare Showband Heijningen onder andere The 1st of Februari 1953.
Aansluitend wordt het monument onthuld door drs. Meeke ter Haar (dochter van oud-burgemeester P.W. ter Haar, die indertijd het initiatief heeft genomen voor het monument) en Cees Etienne (zoon van kunstenaar Henk Etienne).
Na de onthulling worden de aanwezigen in de gelegenheid gesteld om bloemen te leggen. Aangezien het geen officiële herdenking is –die vindt eens in de vijf jaar plaats- is er geen kranslegging.
Ter gelegenheid van de terugkeer van het beeld hebben Anneke en Johan van Doorn een boek samengesteld. ‘Watersnoodmonument in Heijningen 1955-2009, van conservering tot onthulling’ is vanaf 1 februari verkrijgbaar.
Watersnoodmonument op transport
HEIJNINGEN - De kern Heijningen moet het de komende maanden zonder Watersnoodmonument stellen. Het beeld, dat in 1954 is gemaakt door beeldhouwer Henk Etienne, is woensdagmorgen 27 augustus 2008 van zijn sokkel gelicht.
Om te voorkomen dat het beeld zou beschadigen, is om het monument eerst een houten bekisting geplaatst. Met een slijpdiamant is het beeld van zijn sokkel gezaagd. Vervolgens zijn enkele banden om het monument geslagen, waarna het op een vrachtwagen is getakeld.
Het monument gaat eerst naar Utrecht, waar het wordt gerestaureerd. Vervolgens gaat het beeld naar Schesslitz in Duitsland, waar het wordt gereinigd en geïmpregneerd met acrylhars. De verwachting is dat het monument na drie tot vijf maanden terugkeert, in ieder geval voor 1 februari 2009. Tot die tijd staat aan de Hoge Heijningsedijk een hekwerk.
Het is voor de eerste keer in 53 jaar, dat het beeld is verplaatst. Het is mooi om te zien, dat de man zelfs tijdens het transport zijn geliefde beschermd.
== Klik hier voor een fotoverslag van de verplaatsing ==
BEELD GAAT IN LAATSTE WEEK VAN AUGUSTUS OP TRANSPORT
Watersnoodmonument naar Duitsland voor restauratie en conservering
HEIJNINGEN – Het Watersnoodmonument in Heijningen wordt in de laatste week van augustus op transport gesteld. Het monument, dat in 1954 door beeldhouwer Henk Etienne is gemaakt ter nagedachtenis aan de Watersnoodramp, wordt in Utrecht gerestaureerd. Vervolgens gaat het beeld naar Schesslitz in Duitsland, waar het wordt gereinigd en geïmpregneerd met acrylhars. Het monument keert dan terug naar de Hoge Heijningsedijk in Heijningen, waar het tot in lengte van jaren blijft herinneren aan de ramp van 1 februari 1953.
Tijdens de herdenking van de watersnoodramp op 1 februari dit jaar is kort gesproken over de zorgwekkende staat waarin het Watersnoodmonument in Heijningen verkeert. Het monument is in 1954 gemaakt uit één stuk Euville, een Franse kalksteen, door beeldhouwer Henk Etienne en op 1 februari 1955 onthuld. In de afgelopen 53 jaar is het beeld door de weersinvloeden steeds verder aangetast. De verwering is inmiddels zover gevorderd, dat zonder maatregelen het monument binnen een aantal jaren is verdwenen. De tand des tijds heeft de oorspronkelijke hoekigheid van het beeld enigszins afgerond. Tevens zijn enkele delen van het rechteroor van de man en de neus van de vrouw verdwenen.
De Stichting Herdenking Watersnoodramp 1953 Gemeente Moerdijk heeft BBM Bouwkundige adviezen bereid gevonden de restauratie en de conservering van het monument te begeleiden.
Het project start in de laatste week van augustus. Het beeld wordt die week van de sokkel gezaagd en naar Steenhouwerij Maarssen in Utrecht getransporteerd. Daar worden de reparaties aan de neus, oren en eventuele andere onderdelen van het monument uitgevoerd. Vervolgens wordt het oppervlak behandeld met algendoder en de poreuze natuursteen gereinigd met stoomcleaner onder lage druk.
Als dit is afgerond, gaat het beeld naar IBACH steinkonservierung in Schesslitz in Duitsland. Daar wordt het monument volledig gedroogd en vervolgens onder hoge druk geïmpregneerd met acrylhars. Als het beeld helemaal is uitgehard, gaat het op transport terug naar Heijningen.
Afhankelijk van de droogperiode, is de verwachting dat het hele project drie tot vijf maanden in beslag neemt.
IBACH steinkonservierung is het enige bedrijf ter wereld, dat het specialistische werk kan uitvoeren. Het Duitse concern doet dit al dertig jaar en heeft de ‘voltränkung methode’ onder andere toegepast op de St. Jan in Den Bosch en het nationaal monument op de Dam in Amsterdam. Het is niet mogelijk om het Watersnoodmonument in Heijningen te impregneren, vandaar dat het beeld tijdelijk verplaatst moet worden.
De gemeente Moerdijk heeft voor de restauratie en conservering van het monument een krediet van 50.000 euro beschikbaar gesteld. Dit bedrag dekt grotendeels de kosten, zodat geen uitgebreide publieksactie nodig is. De bijdragen die de Stichting Herdenking Watersnoodramp 1953 Gemeente Moerdijk tijdens de herdenking voor de restauratie hebben ontvangen en de verkoopopbrengst van het herdenkingsboek blijven gereserveerd voor het onderhoud van het monument, nu of in de toekomst.
De nabestaanden van de slachtoffers van de watersnoodramp in de gemeente Moerdijk zijn door de stichting schriftelijk op de hoogte gebracht van de werkzaamheden aan het monument.
Indrukwekkende herdenking watersnood
In Heijningen vond vrijdagmorgen 1 februari een indrukwekkende herdenking plaats van de watersnoodramp op 1 februari 1953. Daarbij kwamen in het gebied van de huidige gemeente Moerdijk 103 mensen om het leven. Zij werden bij het watersnoodmonument in Heijningen herdacht.
De bijeenkomst werd bijgewoond door een kleine vijfhonderd belangstellenden. Na toespraken van onder andere burgemeester Den Duijn en dominee Baas, werden de namen van de slachtoffers opgelezen. Bij het monument werden bloemen en kransen gelegd, ook door kinderen van basisschool 't Kompas uit Heijningen.
Tegelijkertijd startte een inzamelingsactie voor het behoud van het monument. Het beeld, in 1955 gemaakt door beeldhouwer Etienne, is namelijk aan het verweren. Om het beeld te redden is minimaal 50.000 euro nodig. Burgemeester Den Duijn zegde toe, dat ook de gemeente haar verantwoordelijkheid neemt.
Herdenking in de media
De media besteden volop aandacht aan de Ramp van 1953 en de herdenking op 1 februari aanstaande. Klik hieronder op de linken om de artikelen in de geschreven media te lezen.
Derde druk Herdenkingsboek
Maandag 21 januari hield de Rabobank West-Brabant Noord in haar kenniscentrum in Zevenbergen een nieuwjaarsbijeenkomst voor de leden van de coöperatieve vereniging. Aan het eind van zijn nieuwjaarstoespraak vestigde algemeen directeur A.J.P. Verdiesen de aandacht op Stichting Herdenking Watersnoodramp 1953 Gemeente Moerdijk en de herdenking op 1 februari aanstaande. Tegelijkertijd maakte hij melding van het feit dat de Rabobank West-Brabant Noord een bijdrage heeft geleverd aan de herdruk van het herdenkingsboek van de stichting. De bank heeft het boek voorgefinancierd en in haar ledenmagazine een voorintekeningsactie gehouden. Hierdoor zijn al meer dan honderd exemplaren verkocht.
Eén van de bedrijfsdoelstellingen van de Rabobank is om haar maatschappelijke betrokkenheid te tonen. In de praktijk houdt dit in dat projecten en initiatieven worden ondersteund in haar werkgebied, die bestaat uit de gemeente Moerdijk, Etten-Leur, Halderberge en de kern Dinteloord.
Na de toespraak overhandigde voorzitter Johan Nuiten van Stichting Herdenking Watersnoodramp 1953 Gemeente Moerdijk het eerste exemplaar van de herdruk van het herdenkingsboek aan algemeen directeur A.J.P. Verdiesen.
 Voorzitter Johan Nuiten aan het woord. |
 Het herdenkingsboek wordt overhandigd. |
Persbijeenkomst
De Stichting Herdenking Watersnoodramp 1953 Gemeente Moerdijk hield maandag 21 januari een persconferentie waarin de media werden geïnformeerd over het herdenkingsprogramma van 1 februari. Tevens werd nieuws gemeld over het herdenkingsmonument in Heijningen.
De persconferentie vond plaats in het Kenniscentrum van de Rabobank West-Brabant Noord in Zevenbergen en begon om 16.30 uur.
Klik hier voor de volledige tekst van de persconferentie.
radio-interview met voorzitter Johan Nuiten